ChatGPT’nin eğitimdeki etkisini savunan ve büyük yankı uyandıran akademik çalışma, analiz hataları nedeniyle Springer Nature tarafından geri çekildi.
OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT’nin öğrenci başarısı üzerindeki olumlu etkilerini iddia eden bir akademik çalışma, yayınlanmasından yaklaşık bir yıl sonra geri çekildi. Springer Nature tarafından yayınlanan makale, analizindeki tutarsızlıklar ve sonuçlarına duyulan güven eksikliği nedeniyle yayından kaldırıldı.
Söz konusu çalışma, sosyal medyada geniş yankı uyandırmış ve birçok kişi tarafından ChatGPT’nin eğitimdeki faydalarını kanıtlayan altın standart bir veri olarak kabul edilmişti. Edinburgh Üniversitesi’nden Ben Williamson, makalenin çok dikkat çekici iddialar sunduğunu ve akademik çevrelerde hızla kabul gördüğünü belirtti.
Çalışmadaki metodolojik hatalar ve şüpheler
Geri çekilen makale, ChatGPT’nin öğrenci performansı, öğrenme algısı ve üst düzey düşünme becerileri üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla 51 farklı araştırmanın sonuçlarını analiz ediyordu. Araştırmacılar, meta-analiz yöntemini kullanarak ChatGPT kullanan gruplar ile kullanmayan kontrol grupları arasındaki farkı hesapladıklarını iddia ettiler.
Çalışmanın sonuçları, ChatGPT’nin öğrenme performansını büyük ölçüde artırdığını ve öğrenme algısını olumlu yönde etkilediğini öne sürüyordu. Ancak bu bulgular, Humanities & Social Sciences Communications dergisinde 6 Mayıs 2025 tarihinde yayınlanmasının ardından ciddi eleştirilerle karşılaştı.
Ben Williamson, çalışmanın çok düşük kaliteli araştırmaları sentezlediğini ve farklı yöntemlere sahip çalışmaları kıyaslanamaz şekilde bir araya getirdiğini ifade etti. Williamson, ChatGPT’nin Kasım 2022’de piyasaya sürülmesinden sadece iki buçuk yıl sonra bu kadar çok kaliteli çalışmanın tamamlanıp yayınlanmasının mümkün olmadığını vurguladı.
Geri çekilmenin ardından kalan etki
Makale geri çekilmesine rağmen, yayınlandığı süre boyunca Springer Nature bünyesindeki hakemli dergilerde 262 kez atıf aldı. Toplamda 504 farklı kaynaktan atıf toplayan çalışma, yaklaşık yarım milyon okuyucuya ulaştı ve dikkat skoru açısından makaleler arasında yüzde 99’luk dilime girdi.
Bu durum, hatalı veya zayıf temelli araştırmaların akademik dünyada ne kadar hızlı yayılabileceğini ve uzun süreli bir etki bırakabileceğini gözler önüne seriyor. Akademik yayıncılıkta güvenilirliğin korunması adına bu tür geri çekilmeler, bilimsel literatürün temizlenmesi için kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Sizce akademik çalışmalarda bu tür hataların bu kadar geç fark edilmesi eğitim dünyasını nasıl etkiliyor?
